Karike.com je društvena mreža koja ti nudi priliku da komuniciraš sa svojim prijateljima, upoznaš nove ljude, saznaš šta drugi misle o tebi i postaneš zvezda! Za korišćenje sajta uloguj se ili registruj! Besplatno je...
Gaxy79 blog
 Nis nekad .....
Praistorija

               Recne dolina Nisave i Juzne Morave uz plodnu nisku kotlinu pruzile su mnoge pogodnosti za naseljavanje jos u praistoriji. Visoke terasaste obale osuncane i dobro zasticene sa bogatim sumama u zaledju primile su vrlo rano prve zemljoradnike i stocare kako to potvrdjuju niz arheoloskih nalazista na ovom prostoru. Sa tim prvim doseljenicima pocinje i prica o naseljavanju niskog kraja i ujedno prica o Nisu kroz istoriju i praistoriju. Prvi podaci o nalazima iz praistorijskog doba zabelezeni su u Starinaru bec 1887. godine.

Anticki Naissus
               Anticki naissus je poznat kao vojnicko uporiste, ekonomsko i kulturno srediste sire oblasti. Savremenici su ga ubrajali medju najvece gradove centralnog Balkana u prvih sest vekova nase ere, u dugom razdoblju od osnivanja grada pa sve do njegove propasti u prvim decenijama VII veka. Naissus je teritorijalno lezao u podrucju koje zahvata centralne oblasti rimske provincije Gornje Mezije. U geomorfoloskom pogledu to je pretezno brdoviti teren sa visovima koji retko prelaze hiljadu metara.

               Pocetkom II veka n.e. Nais se prvi put spominje u uzvirima. Nabrajajuci gradove u provinciji Gornja Mezija Ptolemej ga navodi zajedno sa drugim dardanskim gradovima sto pokazuje da se u medjuvremenu Nais znatno razvio. U II veku Nais postaje i vojna baza.

               Svoj puni razvoj i najvecu ekonomski procvat Nais dozivljava u IV veku. O tome svedoce pisani izvori u kojima se sada sve cesce spominje grad, a takodje i arheoloski podaci koji su za ovo razdoblje brlo brojni i raznovrski. Jedan anonimni pisac sa pocetka IV veka belezi: "U Naisu je rodjen i vaspitavan Konstantin Veliki koji je, kasnije, ovaj grad velicanstveno ukrasio". Konstantinovo poreklo beleze i drugi izvori.

               Zauzimanje Naisa od strane Huna 441. godine znacilo je prekid razvoja i procveta Naisa.





Nis u srednjem veku

               Tokom srednjeg veka Nis je dozivljavao brojna ratna razaranja. Od polovina VI do pocetka VII veka Sloveni i Avari su 8 puta napadali naselje. Konacno su nadiruci u velikom broju prema Solunu oko 615. godine osvojili i razorili grad da bi ga od tada stalnije i naselili.

               Kasnije Nis postaje jedan od bitnijih i vecih gradova Srpskog carstva u srednjem veku.
Vrlo interesantno je da je u Nisu potpisan sporazum izmedju Stefana Nemanje, kralja Srbije i Fridriha I Barbarose, Nemackog cara koji je krenuo u krstaski napad na Bliski istok, o uzajamnom nenapadanju. Poznato je jos da se kralj Srbije potpisao dok je car Nemacke, koja je tada jos bila varvarska zemlja, ostavio otisak prsta.

Nis u tursko doba
               Nis se nalazio na glavnom pravcu turskih osvajanja. u izvorima je zabelezeno da je Nis osvojen 1386. godine. I mada je Knez Lazar uspeo da zaustavi dalji prodor neprijatelja u srpske zemlje Nis je ipak bio izgubljen. Ovo je ujedno i bila najava za Kosovsku dramu.

               pod turskom vlascu Nis je pretrpeo mnoge zulume od kojih je svakako boj na Cegru gde je srpska vojska porazena a od glava srpskih vojnika je sagradjena Cele Kula. Pod Turskom vlascu je Nis dobio neke od njegovih danasnjih odlika kao sto su Tvrdjava i provobitna verzija Tvrdjavskog mosta. Pod turskom vlascu Nis je ostao sve do 29.XII 1877. god. po starom, odnosno 11.I.1878. god. po novom kalendaru.



Nis od 1878 pa sve do danasnjih dana

               Nis se razivajo u periodu od 1878 do 1903. u znaku osebne paznje i naklonosti Milana i Aleksandra Obrenovica kao druga prestonica Srbije. To je period njegovog poletnijeg razvoja i progresivnog porasta stanovnistva.

               M. Milicevic belezi o Nisu: "Nis se obnavlja , cisti, ulepsava tako da je coveku milo danas po njemu ici". Nakon pada Obrenovicevaca samo za dve godine do 1905. broj stanovnika u Nisu opao je od 26.00 na 21.946. najvise zbog redukovanja vojnog garnizona, povlacenja jednog broja oficira i sl. Ovaj period je Nisu doneo ubrzanu industrijalizaciju... Gradi se zeleznicki cvor, pivara, fabrika za preradu aleve parike, fabrika za preradu pamuka...

               U trenutku kad su namere Austro-Ugarske prema Srbiji postale ocevidne, a opasnost neposredna, 25. jula 1914. srpska vlada je odlucila da svoje sediste premesti u Nis. U ovim ratnim godinama Nis zamenjuje Beograd kao prestonicu Srbije. Pretvaranje Nisa u srediste drzave u vreme rata nije doslo potpuno neocekivano. Dugo vremena po oslobodjenju grada 1878. godine, Nis je nosio naziv druge prestonice.

               Urbani razvoj Nisa posle 1918. godine produzio je i ojacao tandecije koje su se ispoljile jos pre prvog svetskog rata. Ovaj period karakterise spontani urbani proces. Donosenje Gradjevinskog zakona 1932. prestavljalo je znacajan prelomni trenutak u urbanoj izgradnji Nisa.

               Drugi svetski rat za Nis i okolinu poceo je 6. aprila u 6 casova. Tri nemacka aviona tipa "Brege" nadletela su Nis dolazeci iz ravca Bugarske. Protivavionska baterija topaova iz rejona Pantaleja ispalila je nekoliko plotuna, pa su se dva aviona vratila, a jedan je pogodjen u plamenu pao u Zaplanju, gde su zandarmi uhvatili pilota nemca.



               8. aprila Nemacka avijacija dolazeci ponovo iz pravca Bugarske bombardovala je Nis vec oko 3,30 casova izjutra. Bacajuci bombe na nezasticeni grad, avioni su od istocne do zapadne strane grada istovremeno mitraljezima tukli tek probudjeno i iznenadjeno gradjanstvo na ulicama. Rusile su se zgrade, ubilani su stanovnici. U Nisu nije bilo skoro nikakvih sklonista protiv vazdusnih napada.

               Iza bombardovanja ostalo je oko 400 mrtvih i preko 500 ranjenih.

               Po zauzimanju grada okupatori su poceli i sa ubijanjem i progonom stanovnistva. Streljanja rodoljuba iz Nisa i okoline Nemci su do septembra vrsilina Delijskom visu a onda su pocetkom januara 1942. godine otvorili novo stratiste na brdu Bubanj.

               Posle tri i po godine okupacije Nis je zajedno sa svojom okolinom bio oslobodjen od nemackih okupatora i njihovih domacih pomagaca. Bio je to kraj teske, tragicne ali heroske epopeje grada koji je nasao u sebi dovoljno snaga da se tokom celog rata suprotstavlja okupatoru.

               Pred sam kraj rata Nis je doziveo jos jedno bombardovanje mozda i vece zestine nego bombardovanje na pocetku rata. I to ovog puta od svojih saveznika Amerike, Engleske i Francuske. Taj dogadjaj se zbio 25. marta 1944. godine.

               Rat se za Nis zavrsava 14. oktobra 1944. godine. Slika grada zahvaljujuci razaranjima okupaciji i okupatorskom pljackanju bila je porazavajuca. Grad je bio zakrcen rusevinama i izrovan avionskim bombardovanjima, saobracaj ukocen, sva cetiri gradska mosta porusena ili tesko ostecena.

               Tu pocinje period Nisa kao modernog grada koji danas predstavlja drugi grad po velicini u Srbiji. 




 
Interesantno
pozitivni glasovi: 4  |  negativni glasovi: 0

Napiši komentar:

MILANNIS (31)
nis je zakon, nema lepseg grada od naseg
#1, 05.12.2008 - 15:30