Karike.com je društvena mreža koja ti nudi priliku da komuniciraš sa svojim prijateljima, upoznaš nove ljude, saznaš šta drugi misle o tebi i postaneš zvezda! Za korišćenje sajta uloguj se ili registruj! Besplatno je...
BIG-LEON blog
Stari Sloveni i hrišćanstvo 

Pokrštavanje Slovena je bio viševekovni proces prelaska Slovena u hrišćanstvo i napuštanja stare slovenske vere, što je trajalo od velike seobe Slovena do kraja srednjeg veka. Prihvatanje hrišćanstva je u početku uglavnom teklo dobrovoljno ali je kasnije sprovođeno zakonskom prisilom, pa i nasiljem.[1]
 Različiti slovenski narodi primili su hrišćanstvo u različito vreme: Slovenci u VII veku, Česi, Hrvati, Bugari i Srbi u 9. veku, Poljaci i Istočni Sloveni u 10. veku, a Pomorani tek oko 1168. godine.[2] Prihvatanje hrišćanstva među Južnim Slovenima je započelo doseljavanjem na Balkansko poluostrvo, da bi se kasnije nastavilo organizovanom misionarskom delatnošću Vizantije.
Primanje hrišćanstva imalo je i jednu posebno dalekosežnu posledicu: podelu slovenskog sveta između dva civilizacijska kruga - istočnog i zapadnog, nastalu podelom hrišćanske crkve na dva njena glavna dela - pravoslavni i rimokatolički.

Prelaskom Slovena u hrišćanstvo slovenska paganska božanstva su morala nestati iz duhovne kulture Slovena, ali su neki njihovi tragovi ipak sačuvani u narodnim verovanjima do danas, na primer na taj način što su pojedinim hrišćanskim svetiteljima u narodu date funkcije ili atributi koji su u pagansko doba pripadali prethrišćanskim božanstvima (upor., recimo, verovanje daje sveti Ilija "gromovnik" - nekada Perunov atribut, da je sveti Vlasa (Vlasije) zaštitnik stočara - nekada Velesova funkcija, daje sveta Paraskeva (Petka) zaštitnica tkalja - nekada funkcija boginje Mokoš itd.). Crkva se nije suprotstavljala takvom prenošenju određenih osobina pojedinih paganskih božanstava na hrišćanske svetitelje. Verovatno je taj proces i podržavala, jer je to olakšavalo prihvatanje hrišćanstva u narodu. Često su praznici u crkvenom kalendaru vezani za pojedine svetitelje i njihove zaštitničke osobine podešeni tako da se (približno) podudaraju sa onim delovima godine i godišnjih doba u kojima su se u pagansko doba obavljali ritualni obredi sa funkcijama sličnim onima koje se sada vezuju za hrišćanske praznike ili običaje (npr. zadušnice, poklade, petrovski venčići, badnjak, daća itd.).
Sama reč bog postoji u svim slovenskim jezicima te je nesumnjivo postojala i u praslovenskom jeziku. Sa imenicom bog, koja je prvobitno, smatra se, imala značenje 'sreća', 'uspeh', u etimološkoj su vezi i takve reči kao što su u srpskom bogat, ubog (prefiks u- ima značenje negacije), poljska reč zoboże - 'žito', ili lužičkosrpske zbožo, zbože - 'stoka', 'imetak'. Njoj su srodne reči baga u staropersijskom i bhaga u staroindijskom. Ima mišljenja da je praslovensko *bog iranskog porekla.
Drugo natprirodno biće koje je predstavljalo antipod pojmu boga označavano je imenicom *běsъ. Posle primanja hrišćanstva ta reč je u pojedinim slovenskim jezicima dobila značenje zlog duha, satane. Odgovarajući ili sličan pojam označen je u praslovenskom i nekim drugim rečima, o čemu svedoče, na primer, takve reči kao čert u ruskom jeziku sa značenjem 'đavo' (pored bes - 'zao duh'), ili nazivi za kućnog duha u češkom {křet) i poljskom (skrzet).
Za razliku od paganskih božanstava koja su primanjem hrišćanstva nestala iz duhovne kulture Slovena, bića tzv. niže mitologije održala su se jednim delom do naših dana ili do novijeg vremena. Kod svih slovenskih naroda postoje ili su postojala još dugo posle slovenskih seoba iz prapostojbine verovanja o duhovima prirode - pre svega šumskim i vodenim, na primer u ruskom lešiй, vodяnoй, u poljskom duch leśny, borowy, wodnik u češkom vodnik, u srpskom vodenjak, vila, u bugarskom samovila, samodiva itd.
Pošto su Sloveni dugo živeli u rodovskom društvenom uređenju, razumljivo je što se kod njih dugo očuvao kult poštovanja predaka, sa tragovima koji sežu do naših dana. Tako, na primer, običaj slave (krsnog imena), koji i danas postoji u srpskom narodu, najverovatnije predstavlja zamenu porodičnog, odnosno rodovskog paganskog zaštitnika hrišćanskim svetiteljem - zaštitnikom. Specifični relikt ukazivanja poštovanja precima predstavlja i običaj dzяdšы (tj. 'preci', 'dedovi') koji postoji u beloruskom narodu i praznuje se nekoliko puta godišnje, obično najsvečanije krajem oktobra, približno u ono vreme kada su u srpskom i bugarskom narodu zadušnice, a postoje i drugi primeri iz kultura različitih slovenskih naroda koji predstavljaju tragove kulta predaka iz kulture prethrišćanskih Slovena. Razume se, periodizacija slovenske kulture na prethrišćansku i hrišćansku donekle je uslovna. Mnogi slovenski paganski običaji, verovanja i pojmovi sačuvali su se, naročito u slovenskom folkloru, u manje ili više transformisanom obliku, do danas.

U sledećem nastavku:

Praotac Srba - vučjeg naroda i velika seoba Srba



 
Interesantno
pozitivni glasovi: 15  |  negativni glasovi: 0

Napiši komentar: