Karike.com je društvena mreža koja ti nudi priliku da komuniciraš sa svojim prijateljima, upoznaš nove ljude, saznaš šta drugi misle o tebi i postaneš zvezda! Za korišćenje sajta uloguj se ili registruj! Besplatno je...
aristotelis blog
SAVREMENI SVET

Gunar Hajnzon

Sinovi i svetska moć (*)

Kada je američki predsednik Džordž Buš nekoliko dana nakon napada na

Njujork i Vašington govorio o „višegodišnjem“ ratu sa teroristima, a

Ričard Majers, glavnokomandujući američkih borbenih snaga, procenio da

će on trajati „čitav naš život“, glavni razlog za tako dugu borbu ostao

je uglavnom nepomenut. Autori bliski američkoj vladi, s druge strane,

to rado definišu kao youth bulge. Taj se sleng izraz odnosi na

„izbočinu“ (eng. bulge) koju starosna grupa od 15 do 29 godina

predstavlja na demografskim «stablima» ili piramidama koje se koriste

za predstavljanje razlika u starosnim grupama jedne nacije.

Počev od knjige „Sukob civilizacija“ (1996) Semjuel Hantingon sve jače

ukazuje da islamske države - u kojima živi 500 miliona dece ispod 15

godina – treba gledati kao zemlj e sa 150 miliona „prekomernih“ sinova

koji će u sledeć ih deceniju i po dostići najbolju borbenu starost (15

do 29 godina). A već danas postoji 100 miliona onih, u starosti od 15

do 29 godine, bez ozbiljne perspektive. Sjedinjene Države, kao

najmoćnija zapadna sila koja istovremeno beleži i najveći demografski

rast, danas – od ukupno 280 miliona stanovnika – ima 30 miliona sinova

ispod 15 godina, na koje sve do jednog mora računati, naročito u

slučaju sukoba.

Anglosaksonska misao relativno lako poseže za demografskim argumentom.

Počev od Memoranduma o nacionalnoj sigurnosti iz 1974. (Nation Security

Study Memorandum) o „Posledicama porasta stanovništa širom sveta po

sigurnost Sjedinjenih D ržava i njene prekomorske interese“ gradi se

čvrsta linija američke strategije. Na nemačkom govornom području, s

druge strane, prisutnija je skepsa ili nepoznavanje takvih analiza.

Za jednu diferenciranu srednju poziciju važi najpre da mladi muškarci,

sami po sebi, ne predstavljaju smrtnu opasnost. Strateška analiza ne

govori o silovitoj mladosti uopšte, nego o potencijalnim ratnicima iz

zemalja sa dodatnim youth bulge problemom. U poređenju sa devojkama,

mladići su svakako, i u inače stabilnim nacijama, sa 90 procenata udela

u nasilništvu, bez sumnje argesivniji pol. A počinioci nasilja, i oni

koji za njega traže više opravdanje, čine manje od 10 procenata ukupne

populacije mladića.

Nacija u kojoj apsolutnu većinu čine mlađi muškarci ne mora automatski

predstavljati pretnju za manjine u vlastitoj zemlji ili, uopšte, za

druge nacije sa manje mladih muškaraca. Jedna se oblast približava

trajnom području za uzbunu, prema terminologiji ranog upozoravanja na

genocid, tek kada je broj novopristiglih mladića u više generacija u

mnogo bržem porastu nego što je porast za njih prihvatljivih životnih

pozicija. Te perspektive nemaju nikakve veze sa apsolutnim siromaštvom.

Gladni u slučaju emigracije i agresivnosti igraju zanemarljivu ulogu.

Kada jedna generacija očeva ostavlja za sobom dv ojicu ili više

mladića, a ovi sami dobiju samo još jednog sina, ne dolazi ni do kakve

preteće situacije, nego prosto do „bejbi-buma“. Zapadni studentski

pokret šezdesetih i sedamdesetih godina potekao je iz takve jedinstvene

demografske situacije. Nasilni potencijal te generacije obuzdan je

prvenstveno zbog toga što je većina mladih dobila ponudu za podnošljive

karijere.

Prvi dobro dokumentovan, ali nikako i prvi u istoriji, youth bulge

fenomen izbija na prelazu iz 15. u 16. vek u Evropi. On je delom

rezultat smrtne kazne za kontrolu rađanja radi „repopulacije“ nakon

opadanja stanovništva sa 70 na 40 miliona nakon velikih epidemija,

počev od druge polovine 14. veka. Najbolje statistički proverljiv, a

tipičan za čitavu Zapadnu Evropu, jeste eksplozivni youth bulges razvoj

u nekim grofovijama Engleske. U periodu od 1416. do 1440. godine u

njima su sto očeva ostavili samo 82 sina . O d 1491. do 1505. godine ,

s druge strane, na sto očeva došla su 202 sina. Godinu dana pre prve

Kolumbove plovidbe (1492) broj sinova u Engleskoj i ostalim evropskim

zemljama bio je dvostruko veći od broja pozicija koje su za sobom očevi

oslobodili. I pri tom nije reč o jednom jedinstvenom „bejbi-bumu“, nego

o rezultatu čvrsto sprovođene četvorovekovne politike, koja je za

rezultat imala sledeću situaciju: oko 1900. mali je evropski kontinent

imao 400 miliona stanovnika, što je predstavljalo četvrtinu čovečanstva

. Danas je evropski udeo ponovo pao na 10 procenata. A u istom, XX

veku, broj islamskog stanovništva povećao se sa 160 miliona (1900.) na

1,2 milijarde (2001), čime je njegov udeo skočio sa 10 na 20 procenata.

Kina, nekada najnaseljenija zemlja sveta, oko 1500. godine ima više

sinova nego Evropa, ali putem kontrole rađanja održava stabilan odnos

umirućih i potomaka. Evropa, međutim, postupa sasvim suprotno. Njeni

sinovi - između 1500. i 1700. godine (sa preostalim područjima do 1900

. godine) – veoma brzo zauzimaju više od polovine sveta. Metodama koje

se definišu kao genocidne, od konvencije Ujedinjenih nacija o genocidu

iz 1948. godine, desetkuje se i kolonizuje domorodačko stanovništvo na

ogromnim teritorijama, koje se danas nazivaju Anglo-Amerika, Latinska

Amerika, Ruska Azija, Australija i Novi Zeland, kao i Burska Afrika.

Pobednički pohod evropske medicine i reprodukcionog morala (globalno

sprovođenje zabrane ubijanja dece oko 1900. godine) širom sveta je

doprineo da se svetsko stanovništvo uveća sa 500 miliona oko 1500.

godine na 6,2 milijarde 2002. godine.

Pri pažljivom posmatranju pojam „kolonizacija“ pokazuje se gotovo

sasvim kao eufemizam za kombinaciju naseljavanja i ubijanja. To važi i

za prvi milenijum pre Hrista, kada su Grci, Feničani i Rimljani

opremili prekobrojne sinove – koji su bili uglavnom zdrav i odgojeni

(dok je, istovremeno, odgajanje jedne jedine devojčice zadovoljavalo

običaj) – za kolonizaciju. Naseljenici su veoma brzo – nakon otimanja

ćerki – potčinili plemena oko Sredozemnog mora ili ih eliminisali, a

potom udarili jedni na druge. Pax Romana se uspostavlja tek pošto su

146. godine stare ere ubijanjem i razaranjem Korinta (50.000 mrtvih od

120.000 stanovnika) i Kartagine (150.000 mrtvih od 250.000 hiljada

stanovnika) uništeni veliki gradovi Grka i Feničana.

Ako nam danas tako krvavo i čudovišno deluje promena sveta od 1500.

godine naovamo, čak i u poređenju sa antikom, ne sme se zaboraviti da

je, između 1500. i 1900. godine, egzekutirano 50 miliona evropskih

sinova i ćerki svrstano u kategoriju „iseljenika“. Toliko bi današnja

Indija mogla da stavi na raspolaganje u jednom jedinom danu sa svojih

skoro 350 miliona dece ispod 15 godina i mogla bi, sa 700 miliona

stanovnika preko 15 godina – još uvek da izađe na kraj sa jednim youth

bulge fenomenom.

Činjenica da se od 1500. godine svetsko stanovništvo uvećalo dvanaest

puta učinila je da današnji problemi youth bulges budu izraženiji i već

i nego ikad. Oni postoje svuda gde, ako želimo da primenimo osnovno

pravilo, na 6 stanovnika dolazi dvoje ili više dece ispod 15 godina. Sa

Indijom, islamskim svetom, crnom Afrikom (700 miliona stanovnika) kao i

azijskim državama i Latinskom Amerikom reč je o oblastima sa otprilike

3,5 milijardi ljudi. Tamo gde na 4 stanovnika dolazi jedno dete – kao u

Kini sa 320 miliona dece od 1.280 miliona stanovnika, postepeno dolazi

do demografskog stupca, odnosno do stabilne populacije. U Zapadnoj

Evropi na primer, gde na 6 do 7 stanovnika dolazi samo jedno dete,

stanovništvo preko 50 godina čini većinu , tako da se tu govori o

„krošnji” stanovništva, odnosno o sažimanju.

Već dugo u bezbrojnim youth-bulge zemljama postoj e masovni kriminal,

unutrašnji teror, pokolj čitavih sela, građanski ratovi, genocid,

kolapsi država, izbeglice na brodovima i u kamionima, spoljni teror i

rat. Otuda ih strategije borbe protiv terorizma nisu mogle izuzeti iz

razmatranja . Ne treba da iznenađuje što se glavna pažnja usmerava

najpre na oblasti sa sličnom visinom obrazovanja (Islam, Latinska

Amerika). Mladi akademski obrazovani ljudi, koji su prošli dugotrajni

proces selekcije, traže zahtevnije pozicije nego oni, koji su već u

ranom detinjstvu ostali na nižem rangu obrazovnog sistema ili su

potpuno nepismeni.

Među „prekomernima“ su takođe i kvalifikovani mladići, koji ulažu

talenat i – što je još važnije – jak psihički sklop za izgrađivanje

snažnih [političkih] pokreta. Takođe je i žudnja za osvetom, koja ipak

ne spada u ljudsko pravo, kod njih najjače izražena. Religije i

ideologije koje su izuzetno pogodne za opravdavanje ubijanja sa svetim

namerama, svakako mogu da se pobrinu za dodatnu razornu snagu. Oni koje

treba učiniti spremnim za ubijanje i umiranje moraju, međutim, najpre

da budu pri ruci i iznad svega bez atraktivne alternative.

Preteće posledice savremenih youth bulges fenomena često se prikazuju

podjednako neizbežnim koliko i one u ranoj istoriji, iako to nisu.

Svako zna da male teritorije sa jasnim vlasničkim odnosima i

odgovarajućom novčanom ekonomijom mogu ekološki održivo zbrinuti čak i

dugoročno rastuće stanovništvo. Visoko tehnološke zemlje kao Hong Kong,

Južna Koreja ili Tajvan uvek su dobar primer u tom smislu. Uzoran

primer je i sama Zapadna Evropa, koja je svoje stanovništvo između

1500. i 1950. godine uvećala deset puta, nakon što se njenih 50 miliona

„iselilo“.

Ovo je, svakako, naknadno razmatranje koje jednom kolonisti iz 1520.

ili 1750. godine nije moglo biti pristupačno. Tokom odrastanja –

okružen braćom – on je u Evropi bio nepotreban. Mogući sukob sa

urođenicima činio mu se lakšim nego ustanak protiv svojih dobro

naoružanih kneževa. Pa ipak, upravo takav retrospektivni uvid može da

pruži čvrsto uverenje da jedna osetljiva demografska situacija ne mora

automatski da završi u masovnim ubistvima.

Bezbednosni stratezi upoznati su s takvim i sličnim rešenjima. Oni ih

ni na koji način ne isključuju ni u budućnosti. Ne računaju čvrsto,

međutim, na to da će se pravovremeno i u dovoljno youth bulge nacija

sprovesti nužne reforme. Čak i oni koji nisu skloni pesimizmu moraju

priznati da još niko nije izmislio način da se jednim udarcem, da

kažemo, i na miran način 300 miliona mladića prevede iz bede u

prihvatljiv život. O tome se doduše u javnosti uopšte ne razmišlja.

Umesto toga se, tihim glasom, u poverenju, izražava uverenje da će se

za to već pobrinuti zapadno oružje za masovno uništenje, koje za samo

evropsko youth bulge rešenje problema od 1500. do 1900. godine nije

bilo upotrebljeno.

Ta kombinacija javnog tabuiziranja i privatnih genocidnih fantazija

možda je i doprinela da se najmoćniji zapadni vojni lideri sa svojim Si

vis pacem, para bellum – „Ako želiš mir, pripremaj se za rat“ – prvi

put prilagođavaju pretećim ili uopšte zlokobnim scenarijima. I uistinu:

kako će – kada jednom dođu na pozicije moći – 60 miliona dece Amerike

moći da umire, reformišu ili uopšte zbrinu do tada takođe odraslih 61

miliona dece Pakistana (od 145 miliona stanovnika)? U tom smislu, jedan

pedesetogodišnji general zvuči prilično optimistično kada kaže da

veruje da će se rat završiti za njegovog života. Njegov je predsednik

29. januara 2002. godine zvučao zabrinutije: „Naš rat protiv terora je

dobro počeo, ali je tek počeo. […] Postupaćemo obazrivo. Ali, vreme

nije na našoj strani“. Pred američkim Kongresom 6. februara 2002.

godine direktor CIA-e Džordž Tenet pojašnjavao je nanovo tu

zabrinutost: „Siromaštvo i politička nestabilnost na Bliskom Istoku i P

odsaharskoj oblasti pogoduju regrutovanju terorista. U sledeće dve

decenije ti će regioni imati najveći broj mladog stanovništva među

kojim je verovatnoća da se postane terorista najveća.“

Die Tageszeitung

Priredio i preveo sa nemačkog Dejan Aničic

O AUTORU

Među brojnim pokušajima objašnjenja uzroka savremenih ratova i nasilja,

teško je naći pronicljiviji, hladniji i uverljiviji od teza Gunara

Hajnzona (64), profesora na univerzitetu u Bremenu i upravnika prvog

evropskog instituta za istraživanje genocida i ksenofobije

(Raphael-Lemkin Institut). Na tragu istraživanja francuskog teoretičara

rata Gastona Butula, Hajnzon tvrd i da primarni uzroci savremenim (ali

često i istorijskim) ratovima nisu kako se obično misli religije,

ideologije, glad, etnopsihologije i sl . On dokazuje da su , zapravo,

uzroci građanskim ratovima, masovnom kriminalu, teroru, u prvoj liniji

demografski - konkretno ako u jednom društvu nekoliko decenija više od

30 procenata muškog dela populacije čine muškarci u starosti između 15

i 29 godina. U knjizi „ Sinovi i svetska moć” (2003) Hajnzon iznosi

rezultate analize iskustva u oko 70 zemalja, ne zaobilazeći ni Kosovo -

kao najočitiji evropski primer društva „prekomernih sinova”. Knjiga je

nedavno za šest nedelja doživela četiri nova izdanja.


 
Interesantno
pozitivni glasovi: 0  |  negativni glasovi: 0

Napiši komentar: